Jouw gids voor werk & inkomen
FB IG LI
Samen Bouwen Logo Samen Bouwen
Loopbaan & Opleiding 2026-11-21 | De redactie

Mag je weigeren over te werken: contract, cao en je rechten in 2026

Nee zeggen mag

Ja, je mag overwerk weigeren, maar of je gelijk hebt hangt af van je contract, je cao en hoe redelijk het verzoek is.

  • Geen afspraak : staat er niets over overwerk in je contract, cao of reglement, dan mag je in principe nee zeggen. Alleen bij een echte noodsituatie of een eenmalige dringende klus wordt flexibiliteit van je verwacht.
  • Wel een afspraak : staat er wel een afspraak over verplicht overwerk, dan moet je in principe meewerken als dat nodig is. Het verzoek moet wel redelijk blijven.
  • Te veel uren : gaat de opdracht over de wettelijke grens heen, dan mag je weigeren. Let op je uren en houd de vraag van je leidinggevende bij.
  • Druk of straf : dreigen of straffen mag nooit. Een terecht nee mag geen gevolgen hebben voor je werk of rooster.
  • Prive en zondag : speelt zorg voor kinderen, een opleiding of een zondagdienst mee, dan weegt jouw situatie mee en heb je bij zondag geen uitleg nodig.

Ja, je mag overwerken weigeren – maar niet altijd

Je staat op het punt naar huis te gaan en je leidinggevende vraagt om langer te blijven. Je twijfelt, want je wilt geen problemen.

Er geldt geen algemene wettelijke plicht om over te werken. Wat voor jou geldt, lees je in je contract en cao samen.

Staat daar niets over overwerk in, dan mag je in principe nee zeggen. Alleen bij een noodsituatie of een eenmalige dringende klus kijkt men naar goed werknemerschap. Dat betekent dat je een keer meebeweegt als het echt niet anders kan.

Je werkgever mag je nooit onder druk zetten. Dreigen met een slecht rooster of met vervoer dat wegvalt, mag niet. Een terecht nee mag geen straf opleveren.

Zo weet je in welke situatie je zit.

Welke situatie geldt voor jou? Mag je weigeren? Wat gebeurt er als je nee zegt?
Geen afspraak over overwerk Ja, behalve bij een noodsituatie Geen straf bij een terecht nee
Wel een afspraak in contract, cao of reglement Niet zomaar, de vraag moet redelijk blijven Je moet meewerken als dat nodig is
Opdracht boven de wettelijke grens Ja Geen verwijt als de grens echt wordt overschreden
Weigering zonder goede reden Nee, dat kan werkweigering zijn Eerst een lichtere maatregel, zoals een waarschuwing

Vrouw in jas verlaat kantoorgebouw en kijkt op horloge bij avondlicht

Nee zeggen mag bij deze grenzen en omstandigheden

Zelfs met een overwerkafspraak ben je niet onbegrensd inzetbaar.

De Arbeidstijdenwet, de wet die maximale werkuren vastlegt, trekt harde grenzen. Volgens Ondernemersplein tellen overuren gewoon mee voor die maxima. Komt een opdracht daar overheen, dan mag je weigeren.

Zo een weigering telt niet als verwijtbaar gedrag. Je moet dan wel kunnen laten zien dat de opdracht de grens echt overschrijdt. Schrijf dus op hoeveel uur je al werkte en wat er precies werd gevraagd.

Je werkgever moet bij het rooster rekening houden met je persoonlijke situatie. Denk aan zorgtaken of een opleiding. Vrijwilligerswerk telt ook mee. Dat staat zo bij Ondernemersplein. Past overwerk daar echt niet bij, dan kun je dat uitleggen.

Voor de zondag gelden de strengste regels. Volgens de Rijksoverheid hoef je zonder afspraak vooraf en zonder noodzaak voor het werk niet te komen. Je hoeft je nee niet uit te leggen en je mag er geen nadeel van hebben.

Verdien je minstens drie keer het minimumloon, dan geldt die wet voor jou vaak niet. Nachtdiensten en risicovol werk vormen de uitzondering. Dat bevestigt de Rijksoverheid. Je contract en cao blijven dan je toetssteen, voor de maximale werkuren voor 55-plussers gelden geen andere maxima.

Met deze cijfers bepaal je of een vraag om overwerk nog binnen de regels past.

  • 12 uur per dienst als harde maximumduur, ook voor overwerk
  • 60 uur per week als harde maximumduur, ook voor overwerk
  • 55 uur gemiddeld per week over vier weken bij structureel overwerk
  • 48 uur gemiddeld per week over zestien weken als langetermijngrens
  • 28 dagen vooraf minimaal voor een roosterwijziging, tenzij je andere afspraken hebt
  • 13 zondagen minimaal vrij per jaar, minder alleen na jouw akkoord

Zo voorkom je dat je weigering een werkweigering wordt

Een verkeerd gebracht nee kan als werkweigering worden gezien.

Check daarom eerst wat er echt staat in je contract en cao. Benoem bij je leidinggevende op welke afspraak of grens je je baseert. Zo wordt je weigering een gesprek, geen conflict.

Word je onder druk gezet, ga daar niet in mee. Dwang hoort er niet bij. Leg rustig uit waarom het verzoek voor jou niet redelijk is.

Kijk ook kritisch naar het volume. Staat er een overwerkregel in je papieren, dan geldt die alleen binnen redelijke grenzen, zo oordeelde het Gerechtshof ‘s-Hertogenbosch. Is het structureel te veel, bespreek dat dan direct. Vraag of je extra uren als ADV-uren kunt sparen.

Wees niet bang dat een nee meteen tot ontslag leidt. Bij een discussie over een redelijke opdracht moet je werkgever eerst aan een lichtere stap denken.

Denk aan een waarschuwing. Loopt het toch vast, praat dan door en zoek tijdig advies bij een jurist of vakbond.

Deze fouten maken van een terecht nee juist een discussie over werkweigering.

Overwerk weigeren zonder iets te checken

Meteen nee zeggen zonder je contract of cao te lezen

Check afspraken en leg je nee uit

Lees eerst je contract, cao of reglement na. Staat daar verplicht overwerk in, dan moet je meewerken als dat nodig is. Zo voorkom je dat je nee als werkweigering telt.

Overwerk weigeren zonder iets te checken

Toegeven aan dreigementen uit angst voor problemen

Check afspraken en leg je nee uit

Laat je niet dwingen of bang maken. Dwang en dreigementen mogen nooit om overwerk af te dwingen. Een terecht nee mag geen straf of nadelen geven.

Overwerk weigeren zonder iets te checken

Denken dat een overwerkclausule alles toestaat

Check afspraken en leg je nee uit

Check of de vraag binnen redelijke grenzen blijft. Ook met een clausule moet extra werk binnen redelijke proporties blijven. Is het volume echt te veel, dan mag je nee zeggen.

Overwerk weigeren zonder iets te checken

Bang zijn voor direct ontslag na een weigering

Check afspraken en leg je nee uit

Weet dat ontslag niet meteen mag volgen. Bij een discussie over een redelijke opdracht moet je werkgever eerst aan een lichtere maatregel denken, zoals een waarschuwing. Ontslag volgt niet automatisch.

Author

Over de auteur

Geschreven door De redactie

Gerelateerde artikelen