Mijn rustdag valt op een feestdag, krijg ik echt een dag extra?
Geen automatische inhaaldag
Valt uw vaste rustdag op een feestdag, dan krijgt u niet automatisch een vervangende vrije dag: uw cao of arbeidsovereenkomst bepaalt of u vrij bent en of u iets krijgt.
- Er bestaat geen wettelijk recht op een vrije feestdag, dus zonder afspraak in uw cao of contract valt er niets in te halen.
- Valt de feestdag op een dag waarop u normaal werkt en blijft het bedrijf dicht, dan loopt uw loon meestal gewoon door.
- Valt de feestdag op uw vaste roostervrije dag, dan kunt u die uren in veel regelingen niet opsparen voor later, zie het als een tegoedbon die alleen op die dag geldig is.
- Werkt u parttime met een vaste vrije maandag, vergelijk dan uw vrije uren over het hele jaar met een fulltimer, want feestdagen vallen verhoudingsgewijs het vaakst op een maandag.
- Staat er een jaarurensysteem of jaarurennorm in uw contract, dan zijn de feestdagen vaak al naar rato verrekend en hoeft u niets extra te vragen.
Nee, u krijgt niet automatisch een vervangende vrije dag
Wanneer uw rustdag op een feestdag valt, voelt dat als pech. U ziet collega’s een lang weekend vieren, terwijl uw eigen vrije dag gewoon voorbijgaat. Toch geeft de wet u geen extra dag cadeau.
Er is geen wet die van een officiële feestdag een vrije dag voor werknemers maakt, zo bevestigt de Rijksoverheid. Of u vrij bent op feestdagen en of u loon doorbetaald krijgt, staat alleen in uw cao, uw arbeidsovereenkomst of uw personeelshandboek. Zonder zo’n afspraak is er niets om op te bouwen.
Bij P-Direkt, de HR-dienst van het Rijk, staat het zwart op wit: valt een feestdag op een doordeweekse dag waarop u volgens uw rooster niet hoeft te werken, dan mag u die uren niet op een ander moment opnemen. Zie het als brood dat u niet kunt invriezen. Die uren zijn al in uw jaartaak verwerkt.
Die grens is belangrijk, want deze regel komt uit één specifieke regeling en geldt niet als algemene wet voor alle werknemers in Nederland. Vraagt u zich af waarom een Belgische collega wel een vervangingsdag krijgt? In België moet een feestdag die samenvalt met een zondag of een gewone inactiviteitsdag worden vervangen. In Nederland bestaat zo’n automatische vervanging niet.
Viel de feestdag op een dag die u normaal wél werkt?
Dezelfde feestdag pakt heel anders uit, afhankelijk van waar hij in uw rooster landt. Valt hij op uw werkdag, dan bent u doorbetaald vrij. Valt hij op uw vaste roostervrije dag, dan is er vaak niets extra’s.
In ten minste één horeca-regeling staat dat verschil heel scherp, zo legt De Horecabond uit: een feestdag op uw standaard roostervrije dag geeft geen compensatie, terwijl een feestdag op uw standaard werkdag met een gesloten bedrijf geen minuren oplevert en u dus doorbetaald vrij bent. Denk aan twee parkeerplekken: op de ene mag u gratis blijven staan, op de andere valt er niets te halen.
| Waar valt de feestdag? | Wat krijgt u? | Wat doet u dan? |
|---|---|---|
| Op een dag waarop u volgens uw rooster normaal werkt | Loon loopt door, ook als het bedrijf gesloten is | Niets claimen, alleen cao of contract nalezen op een afwijkende regel |
| Op uw vaste roostervrije dag | Geen compensatie, uren niet later opnemen | Controleren of cao of contract een jaarurensysteem heeft |
| Bij een onregelmatig rooster zonder vaste dagen | Loon als u die dag normaal werkt, in één cao geldt 8 van de 13 weken als grens | Aan uw werkgever vragen welk criterium uw cao hanteert |
Wisselen uw dagen steeds? Dan telt de vraag of u die dag normaal werkt. Eén cao legt de lat zo, aldus de AVV Helpdesk: u heeft recht op doorbetaling als u in ten minste 8 van de laatste 13 weken op die weekdag heeft gewerkt. Tel dus uw eigen rooster terug, als streepjes op een kalender. Let op: die 8 van de 13 weken komt uit één cao, uw eigen cao kan een andere maatstaf gebruiken.

Als parttimer met een vaste vrije dag kunt u toch nadeel hebben
Werkt u vier dagen van dinsdag tot en met vrijdag met maandag als vaste vrije dag? Dan mist u vaker een betaalde feestdag dan een fulltimer. Niet omdat u minder hard werkt, maar omdat de kalender scheef verdeelt.
De wet verbiedt onderscheid op grond van verschil in arbeidsduur bij de arbeidsvoorwaarden, tenzij dat objectief gerechtvaardigd is. Dat staat in artikel 7:648 lid 1 van het Burgerlijk Wetboek. Werk- en rusttijden vallen onder die arbeidsvoorwaarden, dus ook vrije uren rond feestdagen tellen mee. Het gaat dus niet om het aantal feestdagen, maar om het aantal vrije uren naar rato van uw contract, precies zoals de wettelijke urenopbouw werkt wanneer u vakantiedagen bij een 24-urige werkweek berekent.
Feestdagen vallen jaarlijks op verschillende weekdagen, maar verhoudingsgewijs het vaakst op een maandag. Stel u voor: de fulltimer spaart bijna elk jaar de maandag-feestdagen, terwijl uw spaarpot op maandag leeg blijft. De verantwoordelijkheid om dat verschil recht te trekken ligt bij de werkgever, niet bij u.
De opmerking dat u zelf voor die vrije maandag heeft gekozen, houdt dan ook geen stand, zo oordeelde het College voor de Rechten van de Mens. Ook het argument dat voor alle medewerkers dezelfde regel geldt, is geen rechtvaardiging. Een uniforme regel die vooral mensen treft die niet op maandag werken, blijft een onderscheid. Uniform is hier dus niet automatisch eerlijk.
Een eerlijke oplossing is het jaarurensysteem. De formule is simpel: het aantal dagen in het jaar min weekenden min erkende feestdagen die niet in het weekend vallen, gedeeld door vijf, keer uw contracturen per week. Dat is uw jaarurenomvang. Zie het als een fruitschaal die vooraf wordt verdeeld: iedereen krijgt naar rato van zijn trek.
Neem als rekenvoorbeeld: een fulltimer heeft zes doorbetaalde vrije feestdagen. Werkt u 60 procent, dan heeft u naar rato recht op 60 procent van die zes dagen, dus 3,6 dagen. Pakt u er in de praktijk maar twee mee, dan mist u 1,6 dag. Leg uw eigen percentage naast het aantal betaalde feestdagen in uw eigen cao en u ziet direct wat er ontbreekt. Dit is een voorbeeldsom, geen wettelijke regel.
Over deze precieze situatie met een vaste parttimedag heeft nog geen rechter beslist. Een oordeel over gelijke behandeling helpt om het gesprek te voeren, maar dwingt geen uitspraak af.
Wat u zelf nakijkt voordat u met uw werkgever praat
Begin bij het papier, niet bij de discussie. Met deze vijf controles komt u voorbereid aan tafel en voorkomt u dat u appelleert aan een recht dat in uw cao anders is geregeld.
- Zoek in uw cao, arbeidsovereenkomst of personeelshandboek de feestdagenregeling op, daar staat of u vrij bent
- Controleer of er een jaarurensysteem of jaarurennorm wordt gebruikt, dan zijn de feestdagen al naar rato in uw jaartaak verwerkt
- Zoek de lijst erkende feestdagen van uw eigen cao op, want die lijst verschilt per sector
- Kijk of de feestdag op een dag viel die u volgens uw rooster normaal werkt, dan loopt uw loon door, ook als het bedrijf gesloten was
- Vergelijk uw vrije uren op jaarbasis met die van een fulltime collega, niet uw aantal vrije dagen
Tel niet met een algemene feestdagenlijst van internet. De ene cao erkent negen dagen plus regionale sluitingsdagen, de andere acht zonder Goede Vrijdag. Alleen de lijst in uw eigen cao telt, als de menukaart van uw eigen restaurant.
Voor een claim over gemiste feestdagen geldt een verjaringstermijn van vijf jaar, een termijn die in het arbeidsrecht ook geldt voor het claimen van vervallen wettelijke vakantiedagen. Kijk dus hoe ver uw loonstroken teruggaan voordat u gaat rekenen. Vraag bij twijfel om inzage in uw jaaruren of roosterhistorie.
Blijft uw werkgever weigeren? Een oordeel over onderscheid naar arbeidsduur bindt de rechter niet. U kunt het gebruiken om te onderhandelen en de zaak eventueel voorleggen aan de kantonrechter, die er anders over mag oordelen.
Over de auteur
Geschreven door De redactie
Samen Bouwen